علائم بیماری تب کریمه کنگو در انسان

خلاصهٔ سریع علائم بیماری تب کریمه کنگو در انسان

شروع علائم در تب کریمه‌–‌کنگو معمولاً ناگهانی است: تب بالا، سردرد شدید، درد عضلات و کمر، تهوع/استفراغ، درد شکم، حساسیت به نور (فتوفوبیا)، قرمزی چشم و سرخی صورت.
در موارد شدید، از روز ۳ تا ۵ بیماری علائم خون‌ریزی مانند پتشی، کبودی‌های وسیع، خون‌دماغ، خونریزی لثه یا گوارشی بروز می‌کند.
هر تب ناگهانی همراه با گزش کنه یا تماس با خون/بافت دام یا فرد بیمار در ۱۴ روز گذشته، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

دورهٔ کمون (نهفتگی)

• پس از گزش کنه: معمولاً ۱ تا ۳ روز (حداکثر ۹ روز).
• پس از تماس با خون/بافت آلوده: معمولاً ۵ تا ۶ روز (حداکثر ۱۳ روز).

طول دورهٔ کمون به راه انتقال بستگی دارد. توضیح رسمی را در صفحهٔ
WHO ببینید.

مراحل بالینی و طیف علائم

بیماری معمولاً چهار مرحله دارد: کمون → پیشاخون‌ریزی → خون‌ریزی → نقاهت.

۱) مرحلهٔ پیشاخون‌ریزی (روز ۱ تا ۵ بیماری)

• تب بالا و لرز، سردرد شدید، درد عضلات و کمر، ضعف/سرگیجه
• تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم (گاهی در ربع فوقانی راست)
• فتوفوبیا (حساسیت به نور)، قرمزی چشم، سرخی صورت/گردن
• گاهی تغییرات خلقی یا بی‌قراری

۲) مرحلهٔ خون‌ریزی (معمولاً از روز ۳ تا ۵، ۱ تا ۳ روز)

• پتشی و سپس اکیموز (کبودی‌های وسیع)
• خون‌دماغ، خون‌ریزی لثه، خون‌ریزی‌های گوارشی (ملنا/استفراغ خونی)، هماچوری
• به‌ندرت خون‌ریزی داخل‌جمجمه‌ای؛ در آزمایش‌ها: ترومبوسیتوپنی و اختلالات انعقادی

CDC گزارش می‌کند که حدود روز چهارم بیماری، خون‌ریزی واضح می‌تواند ظاهر شود و دورهٔ بیماری در بسیاری از بیماران حدود دو هفته است.
توضیحات کامل‌تر را در صفحهٔ
CDC بخوانید.

۳) مرحلهٔ نقاهت

بهبود معمولاً از حدود روز ۹ تا ۱۰ آغاز می‌شود. خستگی، بی‌اشتهایی و ریزش مو ممکن است هفته‌ها ادامه یابد.

علائم بیماری تب کریمه کنگو در انسان بر اساس دستگاه‌های بدن

• عمومی: تب بالا، لرز، بی‌حالی، تعریق، بی‌اشتهایی
• عصبی–روانی: سردرد شدید، تحریک‌پذیری/بی‌قراری، گاهی گیجی
• چشم و پوست: قرمزی چشم، فتوفوبیا، پتشی، اکیموز، بثورات مخاطی
• گوارشی/کبدی: تهوع، استفراغ، اسهال، درد ربع فوقانی راست، بزرگ‌شدن کبد؛ در موارد شدید خون‌ریزی گوارشی و زردی
• کلیوی/ریوی: در موارد شدید نارسایی کلیه، ادم ریه و افت فشار خون (شوک)

برای مرور ساختاری تظاهرات بالینی، به مقالهٔ بازنگری در مجلهٔ
Emerging Infectious Diseases نیز رجوع کنید.

علائم «زنگ خطر» (اقدام فوری)

• هر نوع خون‌ریزی (لثه، بینی، ادرار، مدفوع تیره، استفراغ خونی) یا کبودی‌های سریع و وسیع
• کاهش سطح هوشیاری، ضعف شدید، سنکوپ
• تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش ادرار
• تب بالا همراه با مواجههٔ پرخطر (گزش کنه، تماس با دام/ذبح، تماس نزدیک با فرد بیمار) در ۱۴ روز گذشته

موارد شدید می‌توانند با نارسایی کلیه/کبد/ریه همراه شوند. جزئیات بیشتر را در
مرور WHO ببینید.

چه زمانی باید به CCHF مشکوک شویم؟

• تب ناگهانی + گزش کنه (به‌ویژه کنه‌های جنس Hyalomma)
• تب ناگهانی + تماس با خون/بافت دام (قصابی، دامداری، کشتارگاه، ذبح خانگی)
• تب ناگهانی + تماس نزدیک با فرد بیمار یا ترشحات/خون او
• پنجرهٔ زمانی: بروز علائم طی ۱ تا ۱۴ روز پس از مواجهه (بسته به راه انتقال)

درباره کنه‌های Hyalomma و نقش آن‌ها در انتقال بیماری، گزارش‌های
ANSES فرانسه
و
ECDC
اطلاعات تکمیلی ارائه می‌دهند.

افتراق با بیماری‌های مشابه

• دنگی و سایر تب‌های خون‌ریزی‌دهنده: تب و میالژی مشابه؛ اما سابقهٔ گزش کنه/تماس با دام و شروع خون‌ریزی از روز ۳–۵ به نفع CCHF است.
• مالاریا: تب نوبه‌ای و سابقهٔ سفر به مناطق اندمیک؛ تست سریع/اسمیر خون کمک‌کننده است.
• لپتوسپیروز، هنتاویروس، تیفوس کنه‌ای: تشخیص مبتنی بر شرح مواجهه و آزمایش‌های اختصاصی است.

تأیید قطعی تنها با آزمون‌های آزمایشگاهی (RT-PCR، سرولوژی) در مراکز مجهز ممکن است؛
به راهنماهای ECDC مراجعه کنید.

چه زمانی به پزشک یا اورژانس مراجعه کنیم؟

در صورت تب ناگهانی پس از گزش کنه یا تماس با خون/بافت آلوده،
خوددرمانی نکنید و فوراً به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
شرح دقیق مواجهه (زمان، مکان، نوع تماس) را به کادر درمان اطلاع دهید.

پرسش‌های متداول

آیا CCHF همیشه با خون‌ریزی همراه است؟

خیر. بسیاری از بیماران خون‌ریزی واضح ندارند؛ خون‌ریزی معمولاً از روز ۳ تا ۵ آغاز می‌شود.

علائم بیماری تب کریمه کنگو در انسان از چه زمانی ظاهر می‌شود؟

بسته به راه انتقال، بین ۱ تا ۱۴ روز پس از مواجهه. پس از گزش کنه کوتاه‌تر و پس از تماس با خون/بافت طولانی‌تر است.

شایع‌ترین علائم اولیه بیماری تب کریمه کنگو در انسان چیست؟

تب ناگهانی، سردرد شدید، درد عضلات و کمر، تهوع/استفراغ، درد شکم، قرمزی چشم و فتوفوبیا.

آیا بیماری در منطقهٔ ما مطرح است؟

بیماری در بخش‌هایی از آسیا، خاورمیانه، آفریقا و اروپا اندمیک است. جزئیات را در صفحات
WHO و
ECDC ببینید.